Film oraz dyskusja w ramach cyklu „Przystanek Historia IPN Wilno”
Józef Mackiewicz – postać niezwykła
19 stycznia w Domu Kultury Polskiej w Wilnie odbyło się spotkanie w ramach cyklu „Przystanek Historia IPN Wilno” z udziałem delegacji Instytutu Pamięci Narodowej na czele z prezesem dr. Karolem Nawrockim.
W programie spotkania znalazł się seans filmowy oraz dyskusja. Goście mogli obejrzeć „Czarny sufit”, przygotowany przez IPN film fabularny, poświęcony niezwykłej postaci – Józefowi Mackiewiczowi w 120. rocznicę urodzin pisarza oraz w ramach obchodów Roku Józefa Mackiewicza w Polsce. Mackiewicz był jednym z pierwszych Polaków, którzy widzieli zwłoki polskich oficerów w Katyniu. W 1952 roku zeznawał przed specjalną komisją Kongresu USA badającą zbrodnię katyńską. Był także świadkiem ludobójstwa w podwileńskich Ponarach. W słowie poprzedzającym projekcję filmu prezes IPN dr Karol Nawrocki podkreślił, że Mackiewicz doskonale rozpoznał istotę komunizmu.
– Był od początku przekonany, że każdy rodzaj współpracy czy pobłażania sowieckiemu komunizmowi prowadzi świat na skraj kolejnej przepaści. Dziś, z perspektywy XXI wieku, jesteśmy świadkami tego, jak rosyjskie czołgi, często pod czerwoną gwiazdą, pod sierpem i młotem, z propagandą niemal z czasów sowieckich, z lat 20. i 30., nadal niszczą wolny świat, zagrażają wolnemu światu. Mackiewicz to wiedział – powiedział prezes IPN.
Józef Mackiewicz opublikował setki artykułów wspomnieniowych i komentarzy politycznych. Nie uznawał PRL jako legalnej formy państwowości polskiej. Jego książki ukazywały się jedynie nakładem wydawnictw emigracyjnych lub w drugim obiegu. Film „Czarny sufit” jest zapisem fikcyjnej rozmowy Mackiewicza z jego wieloletnim korespondencyjnym przyjacielem Jerzym Giedroyciem na temat ówczesnej sytuacji międzynarodowej oraz istoty systemu komunistycznego.
Po seansie widzowie zostali zaproszeni na dyskusję na temat filmu, a także na promocję i dyskusję wokół książki Moniki Tomkiewicz „Zbrodnia ponarska 1941-1944”. W rozmowie wzięli udział: dr hab. Monika Tomkiewicz (Biuro Badań Historycznych IPN), dr hab. Jarosław Wołkonowski prof. UwB (Wydział Prawa Uniwersytetu w Białymstoku) i Adam Hlebowicz (dyrektor Biura Edukacji Narodowej IPN), a poprowadziła ją Natalia Krzywicka (IPN w Białymstoku).
Na spotkaniu byli obecni m. in. konsul RP na Litwie Irmina Szmalec, dyrektor Domu Kultury Polskiej Artur Ludkowski, przedstawiciele władz samorządowych na czele z merem Zdzisławem Palewiczem, instytucji państwowych: Centrum Badań Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy, Związku Polaków na Litwie, przedstawiciele placówek oświatowych, stowarzyszeń, tłumacze, dziennikarze, historycy, archeolodzy oraz młodzież.
25 stycznia w Wilnie odbyło się kolejne spotkanie w ramach cyklu „Przystanek Historia IPN”. W klasztorze franciszkańskim (ul. Trocka 9) została zaprezentowana książka „Zostali na Wschodzie. Słownik inteligencji polskiej w ZSRS 1945-1991”, tom 2. W spotkaniu wziął udział Adam Hlebowicz – redaktor słownika oraz autorzy biogramów.
Wczoraj, 26 stycznia, „Przystanek Historia Litwa” po raz pierwszy odbył się w Solecznikach, w Centrum Kultury Samorządu Rejonu Solecznickiego. W czasie spotkania odbyła się prezentacja serii wydawniczej: „Zostali na Wschodzie. Słownik inteligencji polskiej w ZSRS 1945-1991”. Także zaprezentowano ż film dokumentalny poświęcony bohaterowi I tomu „Słownika”, dr. Jerzemu Ordzie pt. „Jerzy Orda. Anarchista w duchu św. Augustyna”.
Wg IPN, inf. wł.